Bijna iedereen die serieus piano speelt, denkt weleens aan een vleugel. En bijna iedereen denkt vervolgens: die past hier toch niet.
Dat laatste klopt vaker niet dan wel. Tegelijk is een vleugel niet automatisch de betere keuze, ook niet als de ruimte er is. Hieronder staat waar het verschil werkelijk in zit.
Het verschil zit in het mechaniek
Het grootste verschil tussen een vleugel en een staande piano is niet de vorm maar de richting waarin het mechaniek werkt.
Bij een staande piano staan de snaren verticaal en beweegt de hamer horizontaal naar voren. Om de hamer weer op zijn plek te krijgen is een veersysteem nodig. Bij een vleugel liggen de snaren horizontaal en slaat de hamer van onderaf omhoog. De zwaartekracht doet het terugvallen.
Dat klinkt als een technisch detail, maar je voelt het meteen:
- Sneller herhalen. Bij een vleugel kun je dezelfde toets opnieuw aanslaan voordat de toets helemaal terug is. Bij snelle passages en tremolo's scheelt dat echt.
- Meer controle in het zachte spel. Je kunt fijner doseren tussen heel zacht en zacht, wat het bereik van je spel vergroot.
- Een directer contact. De weg van je vinger naar de snaar is korter en eenvoudiger, en dat voelt onmiddellijker.
Daar komt de klank bij. Bij een vleugel kan het geluid vrij uit de open klep de kamer in, in plaats van tegen de achterwand van een kast en dan langs de muur. Dat maakt het beeld ruimer.
Hoeveel ruimte heb je echt nodig
Hier zit het misverstand. Mensen schatten een vleugel groter in dan hij is.
De breedte van een vleugel is bijna altijd ongeveer 145 tot 150 centimeter, ongeacht het model. Wat verschilt is de lengte. Grofweg:
- Babyvleugel: ongeveer 140 tot 160 centimeter lang. Past in een normale woonkamer.
- Salon- of studeervleugel: ongeveer 160 tot 190 centimeter. Het formaat waar de meeste huiskamers bij uitkomen als de ruimte het toelaat.
- Grote salonvleugel en concertvleugel: vanaf ongeveer 190 centimeter tot ruim boven de twee meter. Dit vraagt een echt grote ruimte, anders wint het instrument het van de kamer.
Reken bij de lengte nog wat ruimte voor de kruk en om er langs te kunnen lopen. Een babyvleugel vraagt daarmee ongeveer evenveel vloeroppervlak als een flinke eettafel, en dat valt bij veel mensen mee.
Belangrijker dan de vierkante meters is de akoestiek. Een vleugel in een kleine kamer met een harde vloer en weinig meubels wordt al snel te luid. Een staande piano is in zo'n ruimte vaak prettiger.
Vergeet de route naar binnen niet
Het klassieke probleem is niet de kamer maar de weg ernaartoe. Meet voordat je iets koopt:
- De breedte van de voordeur en van elke deur onderweg.
- De bocht in de gang en het trapgat.
- De breedte van de trap, en of hij een draai heeft.
- Bij een appartement: past het in de lift, en zo niet, kan het via het balkon of het raam naar binnen?
Een vleugel gaat overigens op zijn kant en zonder poten door de deur, dus hij is smaller dan hij lijkt. Laat dat wel aan iemand over die het vaker doet. Wij verzorgen het transport zelf, ook op lastige adressen.
Wanneer een staande piano de betere keuze is
Een goede staande piano verslaat een middelmatige vleugel. Dat is geen troostprijs maar simpelweg hoe het werkt: aan een vleugel van beperkte lengte zitten compromissen in de lengte van de snaren en het oppervlak van de klankbodem.
Kies een staande piano wanneer:
- De ruimte beperkt is of de akoestiek hard is.
- Je het instrument tegen een wand wilt zetten en de vloer verder vrij wilt houden.
- Je budget bij een vleugel alleen tot het instapsegment reikt, terwijl je bij een staande piano een uitstekend instrument kunt krijgen.
- Je stil wilt kunnen spelen. Een silent systeem zit ook in staande piano's, zie silent piano uitgelegd.
Wanneer een vleugel het waard is
- Je speelt gevorderd repertoire waarin snelheid en dynamiek er echt toe doen.
- Je hebt een ruimte van formaat, liefst met iets van demping in de vorm van een kleed, gordijnen of een gevulde boekenkast.
- Je speelt veel en lang, en het instrument is een aankoop voor decennia.
- Je wilt de klank van een vleugel in huis, en dat is een volstrekt legitieme reden op zichzelf.
Wat een vleugel verder vraagt
Het onderhoud is in principe hetzelfde als bij een staande piano: minimaal jaarlijks stemmen en periodiek het mechaniek laten nakijken. Zie ook hoe vaak je een piano moet laten stemmen. Wel is een vleugel iets gevoeliger voor de plek: zet hem niet in de volle zon en houd rekening met de luchtvochtigheid.
Ga zitten en speel
Het verschil tussen een staande piano en een vleugel voel je binnen dertig seconden. Wat je daarna nog nodig hebt is een eerlijke inschatting van je ruimte, en daar denken we graag in mee.
In onze showroom in Tilburg staan tientallen vleugels en piano's naast elkaar, van babyvleugel tot concertformaat. Loop gerust binnen, een afspraak is niet nodig.
